صرافی غیر متمرکز (DEX) چیست و چه تفاوتی با صرافی‌های متمرکز ارز دیجیتال دارد؟

صرافی غیر متمرکز (DEX) یا decentralized exchange، یک پلتفرم آنلاین همتا به همتا (p2p) است که برای معاملات مستقیم ارزهای دیجیتال بین دو کاربر مورد استفاده قرار می‌گیرد. این صرافی‌ها با هدف حل مشکلاتی که در صرافی‌های متمرکز وجود دارند، پا به عرصه وجود گذاشته‌اند. پلتفرم‌های DEX درواقع بستری p2p بر بستر بلاک چین هستند که کاربران می‌توانند از طریق آن‌ها و بدون نیاز به یک نهاد متمرکز، رمز ارزهای مورد نظر خود را معامله کنند. مزیت اصلی صرافی‌های غیر متمرکز این است که تحریم‌های بین‌االمللی و محدود کردن ساکنین برخی کشورهای خاص در این پلتفرم‌ها معنی ندارد و افراد آزادانه می‌توانند در آن‌ها به خرید و فروش ارز دیجیتال بپردازند.

تریدرها می‌توانند به صورت کاملا مستقل دارایی خود را در این پلتفرم‌ها ذخیره و مدیریت کنند.
همچنین کاربران این صرافی‌ها می‌توانند معاملات خود را مستقیماً بین یکدیگر انجام دهند، بدون اینکه به دخالت شخص ثالث مثل یک صرافی متمرکز نیازی داشته باشند. 

ایمنی دارایی افراد در این صرافی‌ها با استفاده از فناوری دفتر کل توزیع شده (DLT) تامین می‌شود. صرافی‌های غیر متمرکز معمولا روی بستر بلاکچین‌های زیر اجرا می‌شوند:

  • اتریوم (مانند صرافی‌های EtherDelta, IDEX)
  • شبکه Graphene (مانند صرافی‌های BitShares, CryptoBridge)
  • یا بلاک چین سایر رمزارزها (مانند Waves ، Switcheo).

تفاوت صرافی‌ های غیر متمرکز با صرافی متمرکز چیست؟

در صرافی متمرکز (مانند بایننس)، کاربران باید احراز هویت شوند و دارایی آن‌ها در حساب‌های متعلق به شرکت آن صرافی نگهداری می‌شود اما پلتفرم‌های غیر متمرکز دقیقاً برعکس هستند. همچنین صرافی‌های متمرکز ارز دیجیتال توسط یک شرکت خاص یا یک شخص که هدف اصلی آن‌ها کسب سود است مدیریت می‌شوند. این صرافی‌ها مسئول حفاظت از اطلاعات هویتی کاربران و همچین اطلاعات معاملات آنها هستند.

در مقابل صرافی های غیر متمرکز به صورت خودکار یا نیمه خودکار و با مشارکت شرکت کنندگان در فرآیند تصمیم گیری‌های مهم مدیریت می‌شوند؛ در واقع چنین بسترهایی امکان تعامل مستقیم بین شرکت کنندگان را فراهم می‌کنند. از دیگر تفاوت‌های عمده صرافی غیر متمرکز با متمرکز این است که صرافی غیرمتمرکز دارایی یا اطلاعات شخصی کاربران را روی سرورهای خود ذخیره نمی‌کند و فقط به عنوان بستری برای خرید یا فروش ارز دیجیتال عمل می‌کند.

مزایای صرافی غیر متمرکز چیست؟

در ادامه برخی از مزیت‌های یک صرافی غیر متمرکز ارز دیجیتال را مرور می‌کنیم:

  • امنیت: صرافی‌های غیر متمرکز دارایی کاربران را ذخیره نمی‌کند. بنابراین نه حملات هکرها و نه حتی فروپاشی کامل صرافی نمی‌تواند منجر به از دست دادن بودجه آن‌ها شود. عدم وجود یک نقطه ورود واحد که از طریق آن بتوان به همه دارایی‌ها و اطلاعات دسترسی پیدا کرد، کار را برای هکرها پیچیده می‌کند.
  • ریسک پایین دستکاری: یکی دیگر از مزایای این نوع پلتفرم‌ها، کاهش خطر دستکاری قیمت‌ها یا جعل حجم معاملات است.

همچنین از آنجا که هیچ حساب شخصی در صرافی غیر متمرکز وجود ندارد، نیازی به تایید هویت و حتی نیازی به تعیین آدرس ایمیل نیست، بنابراین اطلاعات شخصی کاربران قابل سرقت نیست.

  • استقلال از قانون‌گذاران: معماری توزیع شده (distributed) صرافی‌های غیرمتمرکز، از آن‌ها در برابر دخالت مقامات و قانون‌گذاران محلی یا بین المللی محافظت می‌کند.

معایب صرافی‌های غیر متمرکز چیست؟

با وجود تمام برتری‌های این پلتفرم‌ها نسبت به همتاهای متمرکز، مشکلاتی نیز متوجه صرافی‌های غیرمتمرکز است.

  • عدم امکان بازگرداندن دسترسی: به عنوان مثال به دلیل عدم وجود فرآیند KYC و امکان لغو معامله در صورت خراب شدن رمزهای عبور یا از دست دادن کلید خصوصی، کاربر نمی‌تواند اطلاعات خود را بازیابی کند و دارایی خود را برگرداند. بنابراین کاربرانی که به اشتباه تراکنشی انجام داده‌اند یا کلیدهای خود را گم کرده‌اند، نمی‌توانند مجددا دسترسی خود را بازیابی کنند.
  • امکانات معاملاتی کمتر: بسیاری از امکانات صرافی‌های متمرکز، مانند معاملات مارجین یا وام دهی، برای کاربران پلتفرم‌های DEX در دسترس نیست.
  • نقدینگی پایین: صرافی‌های غیر متمرکز معمولاً  در مقایسه با پلتفرم‌های متمرکز حجم نقدینگی بسیار کمتری دارند. به عنوان مثال حجم معاملات روزانه در Bitshares DEX حدود ۱۹۷ بیت کوین است در حالی که این عدد برای صرافی بایننس به ۲۲۷,۱۲۳ بیتکوین هم می‌رسد.

حجم مبادله صرافی متمرکز Binance در مقابل DEX

این تفاوت ناشی از این واقعیت است که تریدرها صرافی‌های متمرکز را ترجیح می دهند.

  • مقیاس پذیری: هجوم تعداد زیادی کاربر به این پلتفرم‌ها ممکن است باعث تاخیر، افزایش کمیسیون‌ها و سایر مشکلات در انجام معاملات شود.
  • عدم خدمات پشتیبانی: یک صرافی غیر متمرکز طبق تعریف نمی‌تواند سرویس پشتیبانی داشته باشد که بتواند تراکنش‌ها یا حساب‌های کاربران را اداره کند. هنگام انتخاب چنین مبادله‌ای برای معامله ارز دیجیتال، کاربر خودش مسئولیت دارایی‌اش را به صورت کامل بر عهده دارد و در صورت از دست دادن کلید خصوصی یا ارسال تراکنش اشتباه، نمی‌تواند به پشتیبانی درخواست کمک بدهد.

در شکل زیر ۵ صرافی غیرمتمرکز برتر از نظر سهم بازار را مشاهده می‌کنید.

۵ صرافی غیرمتمرکز برتر از نظر سهم بازار

 

گفتنی است که برخی صرافی‌ها توکن‌های اختصاصی خود را صادر می‌کنند که در عملکرد سیستم نقش‌های متفاوتی، از جمله پرداخت کمیسیون تا سرمایه گذاری در پروژه، دارند. به عنوان مثال، در پلتفرم Waves، ارزهای دیجیتال رایجی مانند بیت کوین (BTC)، اتر (ETH) و لایت کوین (LTC)، به صورت جفت ارز با توکن اختصاصی WAVES معامله می‌شوند و همچنین برای پرداخت کمیسیون و سایر پرداخت‌ها نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند.

آیا یک پلتفرم DEX کاملا غیر متمرکز است؟

در حقیقت اکثر صرافی‌هایی که خود را غیر متمرکز می‌نامند کاملاً غیرمتمرکز نیستند. واقعیت این است که بسیاری از صرافی‌های غیرمتمرکز از سرورهای خود برای ذخیره اطلاعات معاملات و برنامه‌های تجاری برای خرید یا فروش دارایی‌های کاربران استفاده می‌کنند، اما کلیدهای خصوصی توسط خود کاربران نگهداری می‌شود. بنابراین حتی یک صرافی غیر متمرکز هم دارای برخی بخش‌های متمرکز است که ممکن است به دولت امکان کنترل نحوه عملکرد آنها را بدهد. به عنوان صرافی IDEX معامله ارزهای دیجیتال را برای ساکنین نیویورک ممنوع اعلام کرده است.

سخن پایانی

با وجود تمام مزایای صرافی‌های غیرمتمرکز، لازم به ذکر است که استفاده از این پلتفرم‌ها کاملا امن نیست. در صورت بروز هرگونه مشکل در این صرافی‌ها به دلیل عدم حضور یک تیم مدیریتی و یا مرکز پشتیبانی، مسائل و مشکلات کاربران قابل پیگیری نیست. با این حال جذابیت اصلی صرافی‌های غیرمتمرکز این است که مانند صرافی بایننس، هیچ کس نمی‌تواند شما را تحریم کند و کنترل دارایی شما کاملا در دست خودتان است.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا